امام غزالى رحمة اللّه عليه گفته است : « اگر كسى را سلطان قاهر به ولايت و داورى برگمارد تا امور مسلمانان معطل نماند ولايتش صحيح است . » با ولايت حاكم فاسق و جاهل بايد مخالفت شود ، اما اگر سلطان چنين كسى را به ولايت گماشت ، احكامش بناچار بايد اجرا گردد . و نيز غزالى گفته : « شايسته است كه قاضى در جايى فراخ در ميانهء شهر كه مردم بشناسند به مسند قضا بنشيند و در جامع و مسجد براى حكم ننشيند ، زيرا چه بسا مرد جنب و زن حايض و كافر ذمى و بچه و شخص پابرهنه و كسى كه از نجاسات نمىپرهيزد بدان‌جا در مىآيند و حصيرها را كثيف مىكنند و گاه به هنگام كثرت جمعيت بانگ و داد و فرياد بسيار مىشود . امام ابو القاسم صيمرى نقل كرده است كه خليفه مستظهر بامر اللّه يكى از ياران امام شافعى را حسبت داد و او به جامع منصور درآمد و قاضى القضاة را ديد كه به داورى مشغول است ، گفت : سلام بر تو ، خداوند فرموده است : « مؤمنان كسانى هستند كه اگر در زمين قدرت يابند نماز بگزارند و زكات دهند و به نيكى فرمان دهند و از ناروا بازدارند ، و سرانجام كارها با خداست . » « 1 » و خداوند ، خليفه المستظهر را در زمين قدرت داده و دست او را در امر به معروف و نهى از منكر بازگذاشته و من و تو را جانشينان وى قرار داده است تا حدود الهى را اجرا كنيم . ما خود بايد به حدود خدا كار بنديم تا عامهء مردم از ما پيروى كنند و ما نمك شهر هستيم كه بايد فساد عوام را اصلاح كنيم ، نشستن و داورى تو در جامع درست نيست ، آيا سخن خدا را نشنيده‌اى كه فرمود : « خانه‌هايى ( مساجدى ) كه خدا اذن داد كه برافراشته شود و نام وى در آنها ياد گردد ، مردانى در آن خانه‌ها بامداد و شبانگاه به تسبيح مشغول‌اند كه دادوستد ايشان را از ياد خدا و از نماز و

--> ( 1 ) - قال اللّه تعالى : « الَّذِينَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّكاةَ وَ أَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ وَ لِلَّهِ عاقِبَةُ الْأُمُورِ » . ( قرآن سورهء 22 « حج » آيهء 41 ) .